Bitcoin τι είναι και πώς λειτουργεί στην πράξη

 · Ενημέρωση
4 - 7'
Bitcoin τι είναι και πώς λειτουργεί στην πράξη
Bitcoin (BTC) σήμερα 68.074 € +1,0% σε 24 ώρες Τιμή και διάγραμμα

Το Bitcoin είναι ψηφιακό χρήμα που μπορεί να μεταφερθεί μέσω διαδικτύου χωρίς να χρειάζεται μια τράπεζα να εγκρίνει τη συναλλαγή. Λειτουργεί σε ένα αποκεντρωμένο δίκτυο υπολογιστών, το οποίο ελέγχει και καταγράφει τις συναλλαγές σε ένα δημόσιο αρχείο, το blockchain. Το νόμισμά του συμβολίζεται ως BTC και δεν εκδίδεται από κάποια κεντρική τράπεζα.

Τι είναι το Bitcoin και ποιος το δημιούργησε

Το Bitcoin ξεκίνησε να λειτουργεί το 2009, έπειτα από τη δημοσίευση της τεχνικής του περιγραφής από τον Satoshi Nakamoto. Το όνομα είναι ψευδώνυμο και η πραγματική ταυτότητα του δημιουργού, ή της ομάδας δημιουργών, παραμένει άγνωστη.

Η αρχική ιδέα ήταν ένα σύστημα ηλεκτρονικών πληρωμών μεταξύ ομότιμων χρηστών (peer-to-peer). Δηλαδή, δύο άνθρωποι να μπορούν να μεταφέρουν αξία χωρίς να στηρίζονται σε έναν κεντρικό διαχειριστή που κρατά τα βιβλία και αποφασίζει ποιες πληρωμές επιτρέπονται.

Με τη λέξη Bitcoin περιγράφουμε συνήθως τόσο το δίκτυο όσο και το νόμισμά του. Τα «bitcoins» ή «μπιτκόιν» δεν είναι διαφορετικό προϊόν. Είναι οι μονάδες αξίας που μεταφέρονται μέσα σε αυτό το σύστημα.

BTC και satoshi

Δεν χρειάζεται να κατέχει κανείς ένα ολόκληρο bitcoin. Κάθε BTC διαιρείται σε 100 εκατομμύρια satoshis, οπότε μια μεταφορά μπορεί να αφορά ένα πολύ μικρό κλάσμα του.

Οι ισχύοντες κανόνες του πρωτοκόλλου προβλέπουν ανώτατο όριο προσφοράς τα 21 εκατομμύρια BTC. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα έχουν ήδη δημιουργηθεί, ούτε ότι η περιορισμένη προσφορά εξασφαλίζει άνοδο της τιμής.

Τι σημαίνει ότι είναι αποκεντρωμένο

Στην τράπεζα, το υπόλοιπό σας υπάρχει σε ένα σύστημα που διαχειρίζεται ο συγκεκριμένος οργανισμός. Στο Bitcoin, πολλοί ανεξάρτητοι υπολογιστές διατηρούν αντίγραφα του ιστορικού και ελέγχουν αν τηρούνται οι ίδιοι κανόνες.

Ο κώδικας είναι δημόσια διαθέσιμος και οποιοσδήποτε διαθέτει τον κατάλληλο εξοπλισμό και σύνδεση μπορεί να λειτουργήσει έναν κόμβο. Δεν υπάρχει ένας κεντρικός διακόπτης που ελέγχει ολόκληρο το δίκτυο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι συμμετέχοντες έχουν τον ίδιο ρόλο ή την ίδια επιρροή. Μεγάλες ομάδες εξόρυξης, ανταλλακτήρια και πάροχοι υπηρεσιών μπορούν να δημιουργούν συγκεντρώσεις ισχύος, χωρίς όμως να αποκτούν αυτομάτως δικαίωμα αλλαγής των κανόνων για όλους.

Πώς λειτουργεί το Bitcoin και το blockchain

Σκεφτείτε ένα κοινό λογιστικό βιβλίο, αντίγραφα του οποίου κρατούν άνθρωποι σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Η διαφορά από ένα κοινόχρηστο έγγραφο είναι ουσιαστική: κανείς δεν μπορεί απλώς να ανοίξει το ιστορικό και να αλλάξει ό,τι θέλει.

Η αλυσίδα μπλοκ (blockchain) οργανώνει τις συναλλαγές σε ομάδες, τα μπλοκ, που συνδέονται κρυπτογραφικά μεταξύ τους. Έτσι, μια αλλαγή σε παλαιότερα δεδομένα γίνεται ανιχνεύσιμη και η ανατροπή επιβεβαιωμένου ιστορικού απαιτεί υπολογιστική εργασία.

Ποιος ελέγχει τις συναλλαγές

Οι πλήρεις κόμβοι (full nodes) ελέγχουν ανεξάρτητα τις συναλλαγές και τα μπλοκ με βάση τους κανόνες του Bitcoin. Εξετάζουν, μεταξύ άλλων, αν υπάρχει έγκυρη ψηφιακή υπογραφή και αν τα νομίσματα που δαπανώνται δεν έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί.

Αυτό αντιμετωπίζει το πρόβλημα της διπλής δαπάνης (double spending): την προσπάθεια να πληρωθούν δύο διαφορετικοί παραλήπτες με τα ίδια ψηφιακά χρήματα. Δεν απαιτείται ψηφοφορία όλων των χρηστών για κάθε πληρωμή· οι κόμβοι εφαρμόζουν κοινούς κανόνες και απορρίπτουν ό,τι τους παραβιάζει.

Επιβεβαιώσεις και χρόνος αναμονής

Όταν μια συναλλαγή συμπεριληφθεί σε μπλοκ, αποκτά την πρώτη επιβεβαίωση. Κάθε επόμενο μπλοκ που χτίζεται πάνω του προσθέτει ακόμη μία, κάνοντας συνήθως δυσκολότερη την ανατροπή της.

Το δίκτυο στοχεύει σε ένα νέο μπλοκ περίπου κάθε δέκα λεπτά κατά μέσο όρο, όχι ακριβώς ανά δεκάλεπτο. Ο χρόνος αναμονής μιας πληρωμής εξαρτάται και από τη συμφόρηση και την προμήθεια που προσφέρει ο αποστολέας.

Τι είναι η εξόρυξη Bitcoin

Η εξόρυξη (mining) είναι η διαδικασία με την οποία προτείνονται νέα μπλοκ και εκδίδονται νέα BTC σύμφωνα με το πρωτόκολλο. Οι εξορύκτες (miners) ανταγωνίζονται χρησιμοποιώντας εξειδικευμένα μηχανήματα, γνωστά ως ASIC.

Δεν λύνουν χρήσιμες μαθηματικές εξισώσεις, όπως συχνά περιγράφεται. Εκτελούν επαναλαμβανόμενους υπολογισμούς κατακερματισμού (hashing), αναζητώντας αποτέλεσμα που ικανοποιεί τον στόχο δυσκολίας του δικτύου. Αυτός είναι ο μηχανισμός απόδειξης εργασίας (Proof of Work).

Ο miner που βρίσκει ένα έγκυρο μπλοκ μπορεί να λάβει την προβλεπόμενη ανταμοιβή νέων BTC και τις προμήθειες των συναλλαγών του. Η έκδοση νέων νομισμάτων μειώνεται περιοδικά μέσω του υποδιπλασιασμού της ανταμοιβής, γνωστού ως halving. Οι κόμβοι εξακολουθούν να απορρίπτουν ένα μπλοκ που παραβιάζει τους κανόνες, ακόμη κι αν έχει παραχθεί με ακριβό εξοπλισμό.

Η εξόρυξη απαιτεί ηλεκτρική ενέργεια, ψύξη και κεφάλαιο. Για κάποιον στην Ελλάδα, το κόστος ρεύματος είναι κρίσιμος παράγοντας, ενώ ένας συνηθισμένος υπολογιστής δεν αποτελεί πρακτικά ανταγωνιστικό εξοπλισμό εξόρυξης Bitcoin. Η κερδοφορία δεν είναι δεδομένη.

Πώς λειτουργεί ένα πορτοφόλι Bitcoin

Το ψηφιακό πορτοφόλι (wallet) δεν αποθηκεύει νομίσματα όπως ένα πορτοφόλι κρατά χαρτονομίσματα. Διαχειρίζεται τα ιδιωτικά κλειδιά (private keys) που επιτρέπουν την υπογραφή συναλλαγών και την απόδειξη του δικαιώματος δαπάνης.

Μια διεύθυνση Bitcoin μπορεί να κοινοποιηθεί για τη λήψη πληρωμών. Το ιδιωτικό κλειδί, αντίθετα, πρέπει να παραμένει μυστικό. Πολλά πορτοφόλια παρέχουν μια φράση ανάκτησης (seed phrase), με την οποία μπορεί να αποκατασταθεί η πρόσβαση· όποιος την αποκτήσει μπορεί να αποκτήσει και τον έλεγχο των χρημάτων.

Στην αυτοφύλαξη (self-custody), ο χρήστης ελέγχει τα κλειδιά και αναλαμβάνει την προστασία τους. Όταν τα BTC φυλάσσονται σε ανταλλακτήριο, συνήθως τα κλειδιά ελέγχονται από την εταιρεία. Η ευκολία αυξάνεται, αλλά προστίθεται ο κίνδυνος του παρόχου.

Μια συναλλαγή στην πράξη

  1. Ο παραλήπτης δίνει στον αποστολέα μια διεύθυνση ή έναν κωδικό QR.
  2. Ο αποστολέας ελέγχει διεύθυνση, δίκτυο, ποσό και προμήθεια.
  3. Το πορτοφόλι υπογράφει τη συναλλαγή και τη μεταδίδει στο δίκτυο.
  4. Η συναλλαγή ελέγχεται και περιμένει να συμπεριληφθεί σε μπλοκ.
  5. Ο παραλήπτης περιμένει τις επιβεβαιώσεις που θεωρεί κατάλληλες για τη συγκεκριμένη πληρωμή.

Δεν υπάρχει κεντρική εξυπηρέτηση πελατών που ακυρώνει μια επιβεβαιωμένη μεταφορά σε λάθος διεύθυνση. Γι’ αυτό ο έλεγχος πριν από την αποστολή έχει πραγματικό βάρος.

Πού χρησιμοποιείται και από πού προκύπτει η αξία του

Το Bitcoin χρησιμοποιείται για μεταφορά αξίας, διεθνείς πληρωμές και, από ορισμένους κατόχους, ως μακροχρόνιο περιουσιακό στοιχείο. Δεν είναι όμως αποδεκτό σε κάθε κατάστημα, ούτε η βασική αλυσίδα προσφέρει πάντα οικονομικές μικροπληρωμές. Το δίκτυο δεύτερου επιπέδου Lightning Network επιδιώκει ταχύτερες και φθηνότερες πληρωμές, με πρόσθετες τεχνικές απαιτήσεις.

Η τιμή σε ευρώ διαμορφώνεται από την προσφορά και τη ζήτηση στις αγορές. Η περιορισμένη έκδοση, η δυνατότητα μεταφοράς και η εμπιστοσύνη στη λειτουργία του δικτύου συμβάλλουν στη ζήτηση, αλλά δεν υπάρχει εγγυημένη αξία ή απόδοση.

Η σύγκριση με τον χρυσό αφορά κυρίως τη σπανιότητα, όχι κάποια εξασφάλιση σταθερότητας. Σκεφτείτε έναν καφέ που τιμολογείται σε ευρώ: αν πληρωθεί σε BTC, ο έμπορος αναλαμβάνει κίνδυνο μεταβολής της ισοτιμίας μέχρι τη μετατροπή τους.

Οι κίνδυνοι και τι ισχύει για τον Έλληνα χρήστη

Η μεταβλητότητα της τιμής μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλες απώλειες. Υπάρχουν επίσης απάτες, υποκλοπές φράσεων ανάκτησης, κακόβουλες εφαρμογές και κίνδυνος αφερεγγυότητας ανταλλακτηρίων. Η ασφάλεια του δικτύου δεν εγγυάται την ασφάλεια κάθε υπηρεσίας που χρησιμοποιεί το όνομα Bitcoin.

Το Bitcoin είναι ψευδωνυμικό, όχι πλήρως ανώνυμο. Οι συναλλαγές είναι δημόσιες και διευθύνσεις μπορούν να συνδεθούν με ταυτότητες, ειδικά μέσω υπηρεσιών που πραγματοποιούν ταυτοποίηση πελατών.

Για τους χρήστες στην Ελλάδα, ο ευρωπαϊκός κανονισμός MiCA θέτει κανόνες για παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων. Δεν μετατρέπει το BTC σε τραπεζική κατάθεση ούτε εξαλείφει τον κίνδυνο ζημίας. Η φορολογική αντιμετώπιση χρειάζεται έλεγχο με βάση τις ισχύουσες οδηγίες της ΑΑΔΕ και την περίπτωση κάθε φορολογουμένου· η τήρηση ιστορικού συναλλαγών και παραστατικών βοηθά στην τεκμηρίωση.

Η άποψή μας

Στην ομάδα του Cryptonomy θεωρούμε ότι η ουσιαστική καινοτομία του Bitcoin είναι η μεταφορά ψηφιακής αξίας με δημόσιους κανόνες, χωρίς έναν μοναδικό διαχειριστή. Αυτό έχει τεχνολογικό ενδιαφέρον ανεξάρτητα από την καθημερινή κίνηση της τιμής.

Δεν παραβλέπουμε όμως την κατανάλωση ενέργειας, τους περιορισμούς στις πληρωμές και την ευθύνη της φύλαξης. Η αποκέντρωση δίνει περισσότερη αυτονομία, αλλά δεν χαρίζει δίχτυ ασφαλείας. Εμείς πάντως ξεχωρίζουμε την κατανόηση της τεχνολογίας από την προσδοκία κέρδους.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι το Bitcoin με λίγα λόγια;

Είναι ψηφιακό νόμισμα και δίκτυο πληρωμών χωρίς κεντρική τράπεζα. Οι συναλλαγές ελέγχονται από υπολογιστές που ακολουθούν κοινούς κανόνες και καταγράφονται στο blockchain.

Χρειάζεται να αποκτήσω ένα ολόκληρο bitcoin;

Όχι. Ένα BTC διαιρείται σε 100 εκατομμύρια satoshis, επομένως μπορεί κανείς να κατέχει ή να μεταφέρει κλάσμα του.

Το Bitcoin είναι ανώνυμο;

Όχι πλήρως. Οι διευθύνσεις δεν εμφανίζουν υποχρεωτικά ονοματεπώνυμο, αλλά το ιστορικό συναλλαγών είναι δημόσιο και μπορεί να συνδεθεί με πρόσωπα.

Μπορώ να χάσω τα bitcoin μου;

Ναι. Απώλεια κλειδιών χωρίς αντίγραφο ανάκτησης, υποκλοπή, λάθος μεταφορά ή κατάρρευση παρόχου μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια πρόσβασης ή χρημάτων.

Πόσο κοστίζει μια μεταφορά Bitcoin;

Η προμήθεια στη βασική αλυσίδα εξαρτάται κυρίως από τον χώρο που καταλαμβάνει η συναλλαγή και τη ζήτηση για χώρο στα μπλοκ, όχι απλώς από το ποσό. Ένα ανταλλακτήριο μπορεί να επιβάλλει ξεχωριστή χρέωση ανάληψης.

Βαθμολογίστε μας!

Η βαθμολογία σας και τα σχόλιά σας είναι πολύτιμα για να βελτιώσουμε την εμπειρία σας στον ιστότοπό μας.

(2 ψήφοι)