Bitcoin: 18 χρόνια χωρίς τράπεζα, αλλά όχι χωρίς ερωτήματα
Τι συμβαίνει όταν ένα σύστημα χρήματος ενηλικιώνεται, αλλά ο δημιουργός του παραμένει άφαντος;
Το έγγραφο σχεδιασμού (whitepaper) του Bitcoin συμπλήρωσε 18 χρόνια στις 31 Οκτωβρίου 2026, από τη δημοσίευσή του από τον Satoshi Nakamoto το 2008. Η πρόταση για ηλεκτρονικό χρήμα χωρίς τράπεζα εξελίχθηκε σε ένα δίκτυο που συνεχίζει χωρίς τον δημιουργό του, αλλά η επέτειος επαναφέρει ερωτήματα για τα νομίσματα που του αποδίδονται και την ασφάλεια απέναντι σε μελλοντικές τεχνολογικές απειλές.
Τι πρότεινε ο Satoshi στο whitepaper του Bitcoin;
Ο Satoshi πρότεινε ένα σύστημα ηλεκτρονικών μετρητών στο οποίο οι συναλλαγές θα γίνονταν απευθείας μεταξύ χρηστών (peer-to-peer), χωρίς έναν έμπιστο ενδιάμεσο. Υπολογιστές σε ένα δίκτυο θα επαλήθευαν τις συναλλαγές και θα απέτρεπαν τη διπλή δαπάνη, δηλαδή τη χρήση του ίδιου Bitcoin δύο φορές.
Σκεφτείτε ένα ψηφιακό αρχείο που αντιγράφεται εύκολα: για να λειτουργήσει ως χρήμα, κάποιος πρέπει να εμποδίζει τον κάτοχό του να το ξοδεύει ξανά και ξανά. Το Bitcoin ανέθεσε αυτόν τον έλεγχο στο δίκτυο αντί σε μια τράπεζα. Ο Satoshi σταμάτησε να δημοσιεύει δημόσια το 2010, όμως το σύστημα συνέχισε να λειτουργεί.
Σύμφωνα με το BeInCrypto, στο στιγμιότυπο αγοράς της 31ης Οκτωβρίου το Bitcoin διαπραγματευόταν κοντά στα 77.330 δολάρια, με συνολική αγοραία αξία περίπου 1,55 τρισ. δολαρίων. Πρόκειται για τις τιμές που κατέγραφε η πηγή εκείνη την ημέρα, όχι για ζωντανή αποτίμηση.
Γιατί απασχολούν ακόμη τα Bitcoin που αποδίδονται στον Satoshi;
Περίπου 1,1 εκατ. BTC αποδίδονται από ερευνητές σε έναν πρώιμο συμμετέχοντα στην εξόρυξη, τον οποίο πολλοί θεωρούν ότι ήταν ο Satoshi, χωρίς η ταυτότητα αυτή να έχει επιβεβαιωθεί. Τα περισσότερα από αυτά τα νομίσματα παραμένουν αδρανή και η εκτιμώμενη αξία τους, με τις τιμές της πηγής, φτάνει περίπου τα 85 δισ. δολάρια.
Κανείς δεν γνωρίζει ποιος ελέγχει σήμερα τα ιδιωτικά κλειδιά, δηλαδή τα κρυπτογραφικά στοιχεία που επιτρέπουν τη μεταφορά των νομισμάτων. Μια ξαφνική μετακίνησή τους θα μπορούσε να προκαλέσει ανησυχία: επέστρεψε ο δημιουργός ή απέκτησε κάποιος άλλος πρόσβαση;
Εδώ χρειάζεται να μη βάζουμε το κάρο μπροστά από το άλογο. Μια μεταφορά Bitcoin δεν αποδεικνύει πώληση. Η αβεβαιότητα, ωστόσο, θα μπορούσε να αναστατώσει την αγορά ακόμη και χωρίς επιβεβαιωμένη ρευστοποίηση.
Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να απειλήσει το Bitcoin;
Οι πηγές δεν περιγράφουν κάποια σημερινή, πρακτικά εφαρμόσιμη επίθεση τεχνητής νοημοσύνης (AI) εναντίον του Bitcoin. Περιγράφουν έρευνα γύρω από το παρελθόν του και προβληματισμούς για μελλοντικούς κινδύνους.
Τον Οκτώβριο, ο προγραμματιστής T4T5 χρησιμοποίησε το Claude της Anthropic για να ανακατασκευάσει διασωσμένο λογισμικό Bitcoin του 2009, πετυχαίνοντας ταύτιση byte προς byte με το αρχικό αρχείο. Το πρόγραμμα της ίδιας της ημέρας εκκίνησης παραμένει χαμένο. Η ανακατασκευή δεν αποκάλυψε κάποιο ελάττωμα του Bitcoin.
Ερευνητές έχουν επίσης θέσει το ενδεχόμενο μελλοντικές εξελίξεις στην AI να εντοπίσουν μαθηματικές συντομεύσεις που θα απειλούσαν εκτεθειμένα δημόσια κλειδιά. Ο επενδυτής Chamath Palihapitiya προειδοποίησε ακόμη ότι το Bitcoin θα μπορούσε κάποτε να παραβιαστεί και να μηδενιστεί. Αυτή είναι προειδοποίηση, όχι τεκμήριο ότι υπάρχει τέτοια δυνατότητα σήμερα.
Τι κρατάμε από τα 18 χρόνια του whitepaper;
Για εμάς, το ουσιαστικό επίτευγμα είναι ότι το Bitcoin συνέχισε χωρίς την παρουσία του δημιουργού του. Ο Nikhilesh De, σε άρθρο γνώμης στο CoinDesk, υποστηρίζει ότι το whitepaper πέτυχε πολλά από όσα επιδίωκε ο Satoshi, ενώ η πολιτισμική του επίδραση μπορεί να ξεπερνά το ίδιο το Bitcoin.
Η δική μας εκτίμηση είναι ότι η επόμενη δοκιμασία αφορά και τη συνεννόηση: θα μπορέσει η αποκεντρωμένη κοινότητα να συμφωνήσει σε αλλαγές ασφαλείας πριν μια νέα απειλή γίνει πρακτική; Για τον Έλληνα αναγνώστη, όπως και για κάθε κάτοχο Bitcoin, αυτή η διάκριση ανάμεσα στον υπαρκτό κίνδυνο και στο υποθετικό σενάριο μετρά περισσότερο από έναν εντυπωσιακό τίτλο περί «τέλους» του δικτύου.