DAC8 και ΑΑΔΕ: ποια στοιχεία crypto στέλνουν τα ανταλλακτήρια και πότε

Η DAC8 καλύπτει συγκεκριμένη δραστηριότητα crypto από την 1η Ιανουαρίου 2026, με τις πρώτες αναφορές το 2027 και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ ευρωπαϊκών φορολογικών αρχών έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Η Ελλάδα έχει ενσωματώσει τους κανόνες, αλλά η DAC8 δεν επιβάλλει από μόνη της φόρο: τα ποσά που διαβιβάζονται στην ΑΑΔΕ δεν ταυτίζονται με καθαρά κέρδη.

Τι ισχύει σήμερα για DAC8 και ΑΑΔΕ;

Η υποχρέωση αναφοράς ισχύει στην Ελλάδα, ενώ η φορολόγηση κάθε εισοδήματος χρειάζεται ξεχωριστή εξέταση. Όσα ακολουθούν βασίζονται στα διαθέσιμα στοιχεία έως την 1η Νοεμβρίου 2026.

Οι ευρωπαϊκές και ελληνικές διατάξεις

Η Οδηγία (ΕΕ) 2023/2226, της 17ης Οκτωβρίου 2023, γνωστή ως DAC8, τροποποιεί την Οδηγία 2011/16/ΕΕ για τη διοικητική συνεργασία στη φορολογία. Οι κανόνες αναφοράς και δέουσας επιμέλειας εφαρμόζονται γενικά από 1/1/2026.

Ο ν. 5301/2026, ΦΕΚ Α΄ 74/15.5.2026, την ενσωμάτωσε στην Ελλάδα. Το άρθρο 8 πρόσθεσε το άρθρο 9ΑΔ στον ν. 4170/2013 και το άρθρο 22 το Παράρτημα VI με τις αναλυτικές υποχρεώσεις. Τα άρθρα 28–29 αφορούν ελέγχους και κυρώσεις παρόχων. Το άρθρο 127 παρ. 2 ορίζει εφαρμογή του Μέρους Α΄ από 1/1/2026, ενώ η παρ. 3 ρυθμίζει χωριστά την έναρξη του Μέρους Β΄ και του άρθρου 28.

Η εγκύκλιος ΑΑΔΕ Ο.3023/27.5.2026 κοινοποιεί τον νόμο· δεν αποδεικνύει ότι έχουν καθοριστεί όλες οι τεχνικές λεπτομέρειες υποβολής. Ο Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2025/2263, της 12.11.2025, αφορά τα τυποποιημένα έντυπα και ηλεκτρονικά μορφότυπα ανταλλαγής μεταξύ αρχών, όχι αυτομάτως την εγχώρια υποβολή του ανταλλακτηρίου.

Γιατί DAC8, MiCA και CARF δεν είναι το ίδιο

Η MiCA, Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1114, ρυθμίζει την αγορά και τους παρόχους, όχι τους ελληνικούς συντελεστές φόρου εισοδήματος. Οι γενικές διατάξεις εφαρμόζονται από 30/12/2024, με ορισμένους κανόνες stablecoins νωρίτερα, και ελληνικά μέτρα περιλαμβάνονται στον ν. 5193/2025, ΦΕΚ Α΄ 56/11.4.2025.

Ο ν. 5273/2026, ΦΕΚ Α΄ 13/30.1.2026, κύρωσε την πολυμερή συμφωνία του πλαισίου αναφοράς κρυπτοστοιχείων του ΟΟΣΑ (CARF), που κοινοποιήθηκε με την Ο.3005/4.2.2026. Προσφέρει διαδρομή ανταλλαγής με συμμετέχουσες μη ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες, υπό τις αντίστοιχες προϋποθέσεις. Χωριστοί είναι οι κανόνες συνοδευτικών πληροφοριών μεταφοράς του Κανονισμού 2023/1113 και ο Κανονισμός κατά της νομιμοποίησης εσόδων 2024/1624, με γενική εφαρμογή από 10/7/2027.

Ποιον αφορά η DAC8 και ποια crypto καλύπτει;

Η DAC8 αφορά ιδιώτες και οντότητες που χρησιμοποιούν υπόχρεους παρόχους, με βασικό κριτήριο τη φορολογική κατοικία, όχι την υπηκοότητα. Για ορισμένες οντότητες αναφέρονται και τα δηλωτέα πρόσωπα που τις ελέγχουν.

Δεν περιορίζεται σε ελληνικά ανταλλακτήρια. Καλύπτει και διασυνοριακούς παρόχους, ενώ ορισμένοι φορείς χωρίς αδειοδότηση MiCA που εξυπηρετούν χρήστες στην ΕΕ οφείλουν να εγγραφούν σε κράτος μέλος. Προβλέπονται κανόνες αποφυγής ορισμένων διπλών αναφορών.

Περιλαμβάνονται πολλά αποκεντρωμένα κρυπτοστοιχεία, stablecoins, μάρκες ηλεκτρονικού χρήματος και ορισμένα NFT. Όχι όμως κάθε NFT αυτομάτως. Αντίστοιχα, μια συναλλαγή χωρίς υπόχρεο ενδιάμεσο δεν δημιουργεί αναφορά DAC8 μόνο επειδή καταγράφηκε σε blockchain. Η μεταφορά από ανταλλακτήριο σε αυτοδιαχειριζόμενο πορτοφόλι (self-hosted wallet), αντίθετα, μπορεί να αναφερθεί.

Ποια στοιχεία στέλνουν τα ανταλλακτήρια;

Οι αναφορές γίνονται ετησίως, κατά κανόνα ανά χρήστη, κρυπτοστοιχείο και κατηγορία συναλλαγής, σύμφωνα με το Παράρτημα VI, Τμήμα II, του ν. 4170/2013.

Στοιχεία ταυτοποίησης

Περιλαμβάνονται ονοματεπώνυμο ή επωνυμία, διεύθυνση, κράτη φορολογικής κατοικίας και αριθμοί φορολογικής ταυτοποίησης, όπως ο ΑΦΜ. Για φυσικά πρόσωπα αναφέρεται ημερομηνία γέννησης, ενώ ο τόπος γέννησης υπόκειται σε ειδική εξαίρεση. Για δηλωτέα ελέγχοντα πρόσωπα περιλαμβάνεται και ο ρόλος τους. Αναφέρονται επίσης στοιχεία του παρόχου και οι προβλεπόμενοι αναγνωριστικοί αριθμοί του.

Ποσά και κατηγορίες συναλλαγών

Τα ποσά εκφράζονται σε προσδιορισμένο συμβατικό νόμισμα, με συνεπή αποτίμηση κατά τον χρόνο συναλλαγής όπου απαιτείται. Δεν προβλέπεται εδώ γενική αποστολή κάθε διεύθυνσης πορτοφολιού ή αναγνωριστικού συναλλαγής (transaction hash).

Το όριο άνω των 50.000 δολαρίων, ή ισοδύναμου ποσού, αφορά τη συγκεκριμένη κατηγορία λιανικών πληρωμών για αγαθά ή υπηρεσίες. Δεν είναι γενικό αφορολόγητο ούτε κατώφλι αναφοράς αγοραπωλησιών.

Πότε φτάνουν τα στοιχεία στην ΑΑΔΕ;

Το πρώτο έτος αναφοράς είναι το 2026, αλλά η υποβολή παρόχου και η ανταλλαγή μεταξύ αρχών έχουν διαφορετικά χρονοδιαγράμματα.

1. 1 Ιανουαρίου 2026 Αρχίζει η πρώτη περίοδος αναφοράς: οι πάροχοι καταγράφουν τις συναλλαγές του 2026.
2. Έως 1 Ιανουαρίου 2027 Οι προϋπάρχοντες πελάτες δίνουν αυτοπιστοποίηση φορολογικής κατοικίας στον πάροχο.
3. Μέσα στο 2027 Οι πάροχοι υποβάλλουν τα πρώτα ετήσια στοιχεία. Η ακριβής ελληνική προθεσμία, η πλατφόρμα και οι τεχνικές προδιαγραφές χρειάζονται επίσημη επιβεβαίωση.
4. Έως 30 Σεπτεμβρίου 2027 Οι ευρωπαϊκές φορολογικές αρχές ανταλλάσσουν μεταξύ τους τις πληροφορίες του 2026.

Ένας υπόχρεος πάροχος άλλου κράτους μέλους μπορεί να αναφέρει πρώτα εκεί και η αρμόδια αρχή να διαβιβάσει στην ΑΑΔΕ τα στοιχεία Έλληνα φορολογικού κατοίκου. Το ξένο ανταλλακτήριο, επομένως, δεν σημαίνει απουσία αναφοράς.

Πώς υπολογίζονται τα ποσά και ο φόρος;

Η αναφορά DAC8 δεν είναι εκκαθαριστικό κερδών. Σκεφτείτε έναν χρήστη που το 2026 αγοράζει 0,5 BTC για 20.000 ευρώ, πουλά 0,2 BTC για 12.000 ευρώ και μεταφέρει 0,1 BTC, αξίας 6.500 ευρώ, στην προβλεπόμενη κατηγορία εξωτερικής διεύθυνσης.

Αναφέρονται χωριστά αποκτήσεις, πωλήσεις και μεταφορές. Τα 12.000 ευρώ δεν είναι αυτομάτως κέρδος, ούτε τα 6.500 ευρώ αυτομάτως εισόδημα. Χρειάζονται κόστος κτήσης και σωστή φορολογική κατάταξη.

Ιδιώτες και επιχειρήσεις το 2026

Δεν τεκμηριώνεται καθολικός φόρος 15% στα crypto. Τα άρθρα 42–43 του ν. 4172/2013 αφορούν συγκεκριμένες υπεραξίες. Η ΔΕΔ 3407/2026 απέρριψε την εφαρμογή των άρθρων 42 και 42Α στο εξεταζόμενο εισόδημα crypto, χωρίς να αποτελεί δικαστική λύση για κάθε περίπτωση. Ούτε «όλα αφορολόγητα» ούτε «όλα στο 15%» είναι ασφαλές συμπέρασμα.

Για εταιρείες, ο γενικός φόρος είναι 22% επί φορολογητέων κερδών, όχι τζίρου: κέρδος 10.000 ευρώ δίνει αρχικό φόρο 2.200 ευρώ, πριν από λοιπές προσαρμογές. Για ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα, η κλίμακα 2026 χωρίς εξαρτώμενα τέκνα περιλαμβάνει 9% έως 10.000 ευρώ, κατόπιν 20%, 26% και 34% ανά επόμενες 10.000 ευρώ, 39% από 40.000 έως 60.000 ευρώ και περαιτέρω νόμιμο κλιμάκιο. Ηλικία και τέκνα μπορούν να αλλάξουν το αποτέλεσμα.

Για τον ΦΠΑ, η απόφαση ΔΕΕ C-264/14, Hedqvist, της 22/10/2015 αφορά απαλλαγή της συγκεκριμένης ανταλλαγής συμβατικού νομίσματος με Bitcoin, όχι κάθε υπηρεσίας crypto.

Τι προτείνει το νομοσχέδιο του Οκτωβρίου

Το σχέδιο που τέθηκε σε διαβούλευση στις 7/10/2026 και κατατέθηκε στις 28/10/2026 δεν τεκμηριώνεται ως ψηφισμένο έως 1/11/2026. Τα προτεινόμενα άρθρα 44–50, με νέο άρθρο 42Β ΚΦΕ, προβλέπουν βασικές αλλαγές από 1/1/2027, εφόσον ψηφιστούν έτσι:

• Φόρο 10% σε επιλέξιμες υπεραξίες ιδιωτών και απαλλαγή ετήσιου καθαρού κέρδους έως 500 ευρώ. Στα 501 ευρώ φορολογείται ολόκληρο το κέρδος: 50,10 ευρώ.
• Μη φορολόγηση κατά την ανταλλαγή crypto με crypto, παρότι αυτή μπορεί να αναφέρεται μέσω DAC8, και διαφορετική αντιμετώπιση διάθεσης έναντι χρημάτων ή αγαθών και υπηρεσιών.
• Πενταετή μεταφορά ζημιών υπό όρους, περιλαμβανομένου ετήσιου ορίου ζημίας, και 15% ως τόκους για επιλέξιμες αποδόσεις staking, δανεισμού και παροχής ρευστότητας.
• Ένταξη αγορών crypto στις δαπάνες απόκτησης και προαιρετική αποκάλυψη επιλέξιμων παλαιότερων εισοδημάτων εντός 12 μηνών, πληρωμή εντός 60 ημερών και υπό όρους απαλλαγή κυρώσεων. Προβλέπεται περιορισμός κάλυψης τεκμηρίων με το επιστρεφόμενο κόστος κτήσης.

Τι δηλώνετε και πού;

Η αναφορά του ανταλλακτηρίου δεν αντικαθιστά τη δήλωσή σας. Οι ιδιώτες υποβάλλουν Ε1, η ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα μπορεί να απαιτεί Ε3 και οι εταιρείες τη σχετική δήλωση νομικών προσώπων.

1. Συγκεντρώστε αγορές, πωλήσεις, προμήθειες, μεταφορές και αποτιμήσεις από όλους τους παρόχους.
2. Διαχωρίστε πωλήσεις, ανταλλαγές, μετακινήσεις δικών σας κεφαλαίων και αποδόσεις.
3. Εξετάστε με λογιστή κατάταξη και κωδικούς. Οι 865–866 στις οδηγίες εισοδημάτων 2025 αφορούν συγκεκριμένους τίτλους αλλοδαπής, όχι καθολικό κωδικό crypto. Ειδικός κωδικός για το 2026 δεν έχει επιβεβαιωθεί.
4. Τηρήστε την προθεσμία: για εισοδήματα 2026, το συνήθες παράθυρο είναι 15/3–15/7/2027, με επιφύλαξη παράτασης ή ειδικού κανόνα.

Επισημαίνουμε τα εξής

• Κρατήστε αποδεικτικά κόστους κτήσης, προμηθειών, μεταφορών και αρχικής προέλευσης χρημάτων. Τα ετήσια σύνολα δεν αρκούν πάντα.
• Οι πάροχοι ζητούν και ελέγχουν αυτοπιστοποιήσεις, ΑΦΜ και δικαιολογητικά κατοικίας.
• Το 2026 ως πρώτο έτος DAC8 δεν προστατεύει παλαιότερες χρήσεις από έλεγχο. Άλλες εξουσίες πληροφόρησης παραμένουν διαθέσιμες.
• Τα πρόστιμα του άρθρου 29 ν. 5301/2026, που προσθέτει παρ. 10–11 στο άρθρο 59 ν. 5104/2024, αφορούν παρόχους: 100 ευρώ ανά συναλλαγή για καθυστέρηση, 300 για παράλειψη ή ανακρίβεια, 1.000 για συγκεκριμένη μη ανταπόκριση, 2.500 για προβλεπόμενη μη συμμόρφωση και 5.000 για μη παροχή στοιχείων μετά έλεγχο. Το συνολικό όριο είναι 500.000 ευρώ ανά έλεγχο, όχι αυτόματο πρόστιμο πελάτη.

Η άποψή μας

Θεωρούμε ότι η ουσιαστική προετοιμασία είναι η τεκμηρίωση, όχι το κυνήγι ενός υποτιθέμενου «ασφαλούς» ανταλλακτηρίου. Το άρθρο δεν αποτελεί φορολογική συμβουλή: χρειάζεται λογιστής, έλεγχος των τελικών διατάξεων και των εκκρεμών αποφάσεων ΑΑΔΕ.

Πηγές

• aade.gr
• taxation-customs.ec.europa.eu
• bankofgreece.gr
• aade.gr
• taxheaven.gr
• aade.gr
• mydocman.gr
• tax2.taxheaven.gr
• minfin.gov.gr
• minfin.gov.gr