Proof of Reserves: Πόσο ασφαλή είναι τα crypto σας;

Η απόδειξη αποθεματικών (Proof of Reserves ή PoR) είναι μια μέθοδος με την οποία τα ανταλλακτήρια δημοσιεύουν ένα δέντρο Merkle με υπόλοιπα πελατών και αποδεικνύουν διαθέσιμα σε πορτοφόλια πάνω στο blockchain. Προσφέρει στοιχεία για τα περιουσιακά τους στοιχεία, αλλά δεν αποτυπώνει πλήρως τις υποχρεώσεις τους. Επομένως, δεν αρκεί από μόνη της για να κρίνουμε αν ένα ανταλλακτήριο μπορεί να καλύψει όσα οφείλει.

Τι είναι το Proof of Reserves;

Το Proof of Reserves επιχειρεί να κάνει τα αποθεματικά ενός ανταλλακτηρίου ελέγξιμα, αντί να αφήνει τον πελάτη μόνο με τη διαβεβαίωση της εταιρείας. Συνδυάζει την καταγραφή υπολοίπων πελατών με αποδείξεις για διαθέσιμα σε διευθύνσεις του blockchain.

Σκεφτείτε έναν διαχειριστή πολυκατοικίας που σας δείχνει τα χρήματα του ταμείου. Είναι χρήσιμη πληροφορία και σαφώς καλύτερη από το «εμπιστευτείτε με». Αν όμως δεν γνωρίζετε και τους ανεξόφλητους λογαριασμούς, δεν μπορείτε να πείτε αν το ταμείο επαρκεί. Η ίδια διάκριση βρίσκεται πίσω από τη συζήτηση για το PoR.

Εμείς θεωρούμε ότι η αξία του βρίσκεται στη διαφάνεια που προσθέτει. Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή η συγκεκριμένη απόδειξη παρουσιάζεται σαν πλήρης απάντηση για την οικονομική κατάσταση μιας επιχείρησης.

Πώς ήρθε στο προσκήνιο μετά την FTX;

Η κατάρρευση της FTX αποτέλεσε το πλαίσιο μέσα στο οποίο η Binance άρχισε να δημοσιεύει Proof of Reserves τον Νοέμβριο του 2022. Το ερώτημα για τα διαθέσιμα των ανταλλακτηρίων απέκτησε τότε ιδιαίτερο βάρος: τι υπάρχει πραγματικά πίσω από τα υπόλοιπα που βλέπουν οι πελάτες;

Τον Δεκέμβριο του 2022, η Mazars ανέστειλε τις εργασίες της στον συγκεκριμένο τομέα. Η εξέλιξη αυτή χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση. Δεν μας επιτρέπει να βγάλουμε συμπέρασμα για την οικονομική κατάσταση κάθε ανταλλακτηρίου, ούτε να αποδώσουμε λόγους στην απόφαση που δεν γνωρίζουμε.

Η δημοσίευση αποθεματικών και η αξιολόγηση της συνολικής οικονομικής εικόνας παραμένουν διαφορετικά ζητήματα. Αυτή είναι η διάκριση που χρειάζεται να κρατήσουμε, πέρα από ονόματα και ανακοινώσεις.

Πώς λειτουργεί το Proof of Reserves;

Το Proof of Reserves συνδέει δύο πλευρές της πληροφορίας: τα καταγεγραμμένα υπόλοιπα των πελατών και τα διαθέσιμα που αποδεικνύονται πάνω στο blockchain. Για να το καταλάβουμε, χρειάζεται να ξεχωρίσουμε τα βασικά συστατικά του.

Τα υπόλοιπα των πελατών

Τα υπόλοιπα πελατών είναι η αφετηρία της καταγραφής που δημοσιεύει το ανταλλακτήριο. Αφορούν όσα εμφανίζονται στους λογαριασμούς τους και αποτελούν διαφορετική πληροφορία από τα διαθέσιμα των πορτοφολιών.

Το ότι βλέπετε ένα υπόλοιπο στην οθόνη σας δεν απαντά, από μόνο του, στο ερώτημα ποια περιουσιακά στοιχεία διαθέτει η πλατφόρμα για να το καλύψει. Εκεί προσπαθεί να προσθέσει στοιχεία το PoR.

Το δέντρο Merkle

Το δέντρο Merkle (Merkle tree) είναι η δομή στην οποία οργανώνονται τα υπόλοιπα πελατών για τη δημοσίευση του PoR. Η εικόνα ενός δέντρου βοηθά: επιμέρους καταγραφές συνδέονται σε κλαδιά που καταλήγουν σε μια κοινή ρίζα.

Δεν χρειάζεται να μάθετε την τεχνική κατασκευή του για να αντιληφθείτε τον περιορισμό του. Η οργάνωση των υπολοίπων σε μια τέτοια δομή δεν αποκαλύπτει αυτόματα κάθε άλλη οικονομική υποχρέωση της εταιρείας.

Τα διαθέσιμα πάνω στο blockchain

Η απόδειξη των διαθέσιμων σε πορτοφόλια πάνω στο blockchain, γνωστή ως on-chain απόδειξη, αφορά την πλευρά των περιουσιακών στοιχείων. Το ανταλλακτήριο δεν περιορίζεται στην παρουσίαση λογιστικών υπολοίπων, αλλά αποδεικνύει και κατοχές σε πορτοφόλια.

Εδώ βρίσκεται ένα ουσιαστικό όφελος του μηχανισμού. Η συζήτηση αποκτά συγκεκριμένα στοιχεία για αποθεματικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ολοκληρώνεται και ο έλεγχος όλων των υποχρεώσεων.

Ποια είναι η διαφορά αποθεματικών και υποχρεώσεων;

Τα αποθεματικά δείχνουν διαθέσιμα περιουσιακά στοιχεία, ενώ οι υποχρεώσεις αφορούν όσα οφείλει μια επιχείρηση. Για να εκτιμήσουμε αν τα πρώτα επαρκούν, χρειαζόμαστε επαρκή εικόνα και για τα δεύτερα.

Αυτό είναι το βασικό όριο του Proof of Reserves: δείχνει περιουσιακά στοιχεία, αλλά όχι πλήρως τις υποχρεώσεις. Ακόμη και μια χρήσιμη απόδειξη διαθεσίμων αφήνει ανοιχτό το ερώτημα αν παρουσιάζεται ολόκληρη η πλευρά των οφειλών.

Η απόδειξη ότι υπάρχουν αποθεματικά δεν είναι απόδειξη ότι γνωρίζουμε όλα όσα οφείλονται.

Το υπόλοιπο ενός πελάτη και το σύνολο των υποχρεώσεων της εταιρείας δεν είναι έννοιες που μπορούμε να ταυτίσουμε χωρίς επιπλέον στοιχεία. Αν τις αντιμετωπίσουμε ως ίδιες, ζητάμε από το PoR να αποδείξει περισσότερα από όσα καλύπτει.

Πώς διαβάζουμε ένα Proof of Reserves στην πράξη;

Η πρακτική αξιολόγηση ενός PoR ξεκινά από το τι παρουσιάζεται και συνεχίζεται με το τι παραμένει άγνωστο. Αν ανοίξετε μια σχετική δημοσίευση ανταλλακτηρίου, μπορείτε να οργανώσετε την ανάγνωσή σας στα εξής βήματα:

1. Ξεχωρίστε την καταγραφή πελατών. Εντοπίστε ποια στοιχεία παρουσιάζονται για τα υπόλοιπα και το δέντρο Merkle.
2. Ξεχωρίστε την απόδειξη διαθεσίμων. Αναζητήστε τι αποδεικνύεται για τα πορτοφόλια πάνω στο blockchain, αντί να μείνετε σε μια γενική διαβεβαίωση.
3. Ρωτήστε για τις υποχρεώσεις. Εξετάστε αν υπάρχει πληροφόρηση πέρα από τα καταγεγραμμένα υπόλοιπα πελατών. Μην υποθέσετε ότι η πλήρης εικόνα περιλαμβάνεται υποχρεωτικά στο PoR.
4. Περιορίστε το συμπέρασμα στα στοιχεία. Αν τεκμηριώνονται διαθέσιμα αλλά όχι όλες οι υποχρεώσεις, κρατήστε αυτή τη διαφορά και στην αξιολόγησή σας.

Η διαδικασία αυτή δεν μετατρέπει τον αναγνώστη σε ελεγκτή. Βοηθά όμως να μην περνά απαρατήρητο το κενό ανάμεσα στο «παρουσιάζονται αποθεματικά» και στο «έχουμε πλήρη οικονομική εικόνα».

Ποια πλεονεκτήματα έχει και ποιες είναι οι παγίδες;

Το πλεονέκτημα του Proof of Reserves είναι η πρόσθετη διαφάνεια, ενώ η βασική παγίδα είναι η υπερβολική εμπιστοσύνη σε μια μερική εικόνα. Οι δύο πλευρές μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα.

Η δημοσίευση υπολοίπων μέσω δέντρου Merkle και η απόδειξη διαθεσίμων δίνουν συγκεκριμένο περιεχόμενο στη συζήτηση. Δεν μένουμε αποκλειστικά σε μια εταιρική υπόσχεση ότι «τα χρήματα υπάρχουν». Για εμάς, αυτό είναι θετικό βήμα.

Από την άλλη, η τεχνική ορολογία μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερη βεβαιότητα από όση δικαιολογούν τα στοιχεία. Ένα δέντρο Merkle δεν συμπληρώνει μόνο του τις άγνωστες υποχρεώσεις. Ούτε η αναφορά σε έναν ελεγκτή μας απαλλάσσει από την ανάγκη να καταλάβουμε τι ακριβώς εξετάστηκε.

Η παύση εργασιών της Mazars τον Δεκέμβριο του 2022 δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ούτε ως γενική καταδίκη ούτε ως αφορμή για εικασίες. Κάθε συμπέρασμα χρειάζεται το δικό του τεκμήριο.

Τι σημαίνει για τον Έλληνα επενδυτή;

Για τον Έλληνα χρήστη ανταλλακτηρίου, το Proof of Reserves είναι πληροφορία για την αξιολόγηση της πλατφόρμας, όχι φορολογικό παραστατικό ή εγγύηση επιστροφής χρημάτων. Το ερώτημα παραμένει ποια αποθεματικά αποδεικνύονται και πόσα γνωρίζουμε για τις υποχρεώσεις.

Δεν μπορούμε να συναγάγουμε από μια δημοσίευση PoR πώς δηλώνονται συναλλαγές στην ΑΑΔΕ ή ποια φορολογική μεταχείριση εφαρμόζεται. Αυτά είναι διαφορετικά θέματα και απαιτούν ξεχωριστή τεκμηρίωση.

Στην καθημερινή ανάγνωση ανακοινώσεων, κρατήστε τη διάκριση ανάμεσα στη διαφάνεια και στην πλήρη οικονομική αξιολόγηση. Μια πλατφόρμα μπορεί να δημοσιεύει χρήσιμα στοιχεία χωρίς αυτά να απαντούν σε κάθε ερώτηση που έχετε ως πελάτης.

Το συμπέρασμά μας για το Proof of Reserves

Θεωρούμε το Proof of Reserves χρήσιμο εργαλείο διαφάνειας, με σαφές όμως όριο στις υποχρεώσεις που αποκαλύπτει. Η σωστή προσέγγιση δεν είναι ούτε να το απορρίπτουμε ως άχρηστο ούτε να το αντιμετωπίζουμε ως λευκή επιταγή εμπιστοσύνης.

Κοιτάμε τι αποδεικνύεται, αναγνωρίζουμε τι λείπει και δεν γεμίζουμε τα κενά με υποθέσεις. Εκεί βρίσκεται η πραγματική χρησιμότητά του για τον αναγνώστη.

Πηγές

• binance.com