Τι είναι ο μαύρος κύκνος (black swan);

Πόσο ασφαλές είναι ένα σχέδιο που βασίζεται στην ιδέα ότι αύριο όλα θα λειτουργούν όπως χθες; Ο όρος, που έκανε γνωστό ο Nassim Nicholas Taleb, περιγράφει γεγονότα που ξεφεύγουν από όσα περιμένουμε βάσει της προηγούμενης εμπειρίας μας. Η εικόνα έρχεται από την πεποίθηση ότι όλοι οι κύκνοι είναι λευκοί: όσους λευκούς κύκνους κι αν έχεις δει, ένας μαύρος αρκεί για να ανατρέψει τον κανόνα.

Σκεφτείτε μια επιχείρηση που οργανώνει τις παραδόσεις της θεωρώντας δεδομένο ότι μια γέφυρα θα παραμένει ανοιχτή. Αν ένα πρωτοφανές συμβάν την καταστρέψει, δεν αλλάζει μόνο ένα δρομολόγιο· μπορεί να σταματήσει ολόκληρη η λειτουργία της. Στα crypto, ένα απρόσμενο συστημικό σοκ μπορεί αντίστοιχα να επηρεάσει ταυτόχρονα τιμές, ανταλλακτήρια και πρόσβαση σε κεφάλαια. Αυτό είναι υποθετικό παράδειγμα, όχι χαρακτηρισμός κάθε κατάρρευσης ως μαύρου κύκνου.

Γιατί έχει σημασία

Τα εργαλεία ανάλυσης και τα μοντέλα κινδύνου συνήθως στηρίζονται σε ιστορικά δεδομένα και παραδοχές. Ένας μαύρος κύκνος μπορεί να βρεθεί έξω από αυτά τα όρια. Το ότι κάτι δεν έχει συμβεί στο παρελθόν δεν σημαίνει ότι αποκλείεται να συμβεί. Εμείς θεωρούμε αυτή τη διάκριση πιο χρήσιμη από την προσπάθεια να μαντέψουμε την επόμενη μεγάλη κρίση.

Σε ένα ακραίο σοκ, η ρευστότητα, δηλαδή η δυνατότητα συναλλαγών χωρίς μεγάλη επίδραση στην τιμή, μπορεί να περιοριστεί απότομα. Θέσεις με μόχλευση, δηλαδή έκθεση μεγαλύτερη από το αρχικό κεφάλαιο, μπορεί να κλείσουν αναγκαστικά. Ακόμη και διαφορετικά crypto ενδέχεται να πέσουν μαζί, περιορίζοντας την προστασία που περιμένει κάποιος από τη διασπορά.

Τι να προσέξεις

Δεν είναι κάθε μεγάλη πτώση μαύρος κύκνος. Ένας γνωστός κίνδυνος που αγνοήθηκε ή υποτιμήθηκε δεν γίνεται απρόβλεπτος επειδή τελικά προκάλεσε ζημιά. Επίσης, το τι θεωρείται απρόσμενο εξαρτάται από τη γνώση και την οπτική του παρατηρητή. Ο όρος δεν αφορά υποχρεωτικά αρνητικές εξελίξεις, παρότι στην αγορά χρησιμοποιείται κυρίως για κρίσεις.

Η άλλη παγίδα εμφανίζεται μετά το γεγονός: ξαφνικά όλοι βρίσκουν μια ιστορία που το εξηγεί και το παρουσιάζει ως αναπόφευκτο. Η εξήγηση εκ των υστέρων, όμως, δεν αποδεικνύει ότι μπορούσαμε να το προβλέψουμε εγκαίρως.