Τι είναι τα options (δικαιώματα προαίρεσης);
Με λίγα λόγια
Τα options είναι συμβόλαια που δίνουν στον αγοραστή το δικαίωμα, αλλά όχι την υποχρέωση, να αγοράσει ή να πουλήσει ένα περιουσιακό στοιχείο σε καθορισμένη τιμή, μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο.
Φανταστείτε ότι πληρώνετε ένα ποσό για να «κλειδώσετε» την τιμή ενός σπιτιού για συγκεκριμένο διάστημα, χωρίς να δεσμεύεστε ότι θα το αγοράσετε. Αν τελικά δεν σας συμφέρει, αφήνετε το δικαίωμα να λήξει και χάνετε το ποσό που πληρώσατε. Αυτή είναι η βασική λογική πίσω από την αγορά ενός option.
Στα crypto options, το περιουσιακό στοιχείο μπορεί να είναι, για παράδειγμα, το Bitcoin. Ένα call δίνει δικαίωμα αγοράς, ενώ ένα put δίνει δικαίωμα πώλησης. Το συμβόλαιο ορίζει την τιμή εξάσκησης (strike price), τη λήξη και το πότε επιτρέπεται να ασκηθεί το δικαίωμα. Ο αγοραστής πληρώνει ένα τίμημα (premium) στον πωλητή.
Σε ένα υποθετικό παράδειγμα, αγοράζετε call για ένα Bitcoin με τιμή εξάσκησης 50.000 ευρώ και premium 2.000 ευρώ. Αν στη λήξη το Bitcoin βρίσκεται στις 55.000 ευρώ, η αξία του δικαιώματος είναι 5.000 ευρώ και το καθαρό αποτέλεσμα 3.000 ευρώ, πριν από χρεώσεις. Στις 51.000 ευρώ, το δικαίωμα έχει αξία, αλλά δεν καλύπτει ολόκληρο το premium. Ανάλογα με το συμβόλαιο, ο διακανονισμός γίνεται με παράδοση του περιουσιακού στοιχείου ή με καταβολή της διαφοράς αξίας.
Γιατί έχει σημασία
Το options trading χρησιμοποιείται τόσο για έκθεση στις μεταβολές της αγοράς όσο και για αντιστάθμιση κινδύνου (hedging). Κάποιος που κατέχει Bitcoin μπορεί, για παράδειγμα, να αγοράσει put ώστε να περιορίσει τις συνέπειες μιας πτώσης για συγκεκριμένο διάστημα. Η προστασία όμως κοστίζει, όπως ένα ασφάλιστρο.
Σε αντίθεση με την αγορά Bitcoin στην αγορά άμεσης παράδοσης (spot), εδώ αγοράζετε ένα δικαίωμα με ημερομηνία λήξης. Θεωρούμε αυτή τη διαφορά βασική: μπορεί να εκτιμήσετε σωστά την κατεύθυνση της αγοράς και παρ’ όλα αυτά να χάσετε χρήματα, επειδή η κίνηση έγινε αργά ή ήταν μικρή.
Τι να προσέξεις
Η τιμή ενός option επηρεάζεται από τον χρόνο που απομένει, την τιμή του υποκείμενου στοιχείου και την αναμενόμενη μεταβλητότητα. Όσο πλησιάζει η λήξη, η χρονική του αξία συνήθως μειώνεται, εφόσον οι υπόλοιποι παράγοντες μένουν ίδιοι.
Για τον αγοραστή ενός απλού option, η μέγιστη ζημιά περιορίζεται στο premium και στις χρεώσεις. Για τον πωλητή ο κίνδυνος είναι διαφορετικός: αναλαμβάνει υποχρέωση και μπορεί να υποστεί πολύ μεγαλύτερες ζημιές. Στην πώληση ακάλυπτου call, η δυνητική ζημιά είναι θεωρητικά απεριόριστη. Οι απαιτήσεις εξασφάλισης, η ρευστότητα και οι κανόνες διακανονισμού χρειάζονται επίσης προσοχή.